Spektakulær solnedgang sett frå toppen av ein av de mange pagodane i Bagan. (Alle
Spektakulær solnedgang sett frå toppen av ein av de mange pagodane i Bagan. (Alle Foto: Pål Sundsøy

Mektige Myanmar - sjå dei fantastiske bileta

Pål Sundsøy frå Gol har besøkt over 75 av verdas land. Myanmar i Sør-Aust Asia er blant favorittane.

{{imageLeft}}

– Å REISE I MYANMAR er ei reise i tid. Eg har vore der fleire gonger, og det er ein veldig spesiell atmosfære. Første gangen var det ingen turistar der, og ingen mobildekning eller minibankar, fortel Pål Sundsøy.

I fleire år jobba han i dei internasjonale operasjonane til Telenor. Han reiste verda rundt. Då selskapet etablerte seg i Myanmar, fekk han også i oppdrag å ta bilete.

– Det er rart å sjå forandringa som skjer. No er det heilt vanleg med munkar som surfar på smarttelefonar.

SUNDSØY HADDE EIN kreativ oppvekst på Øygardane i Gol. Han spelte gitar i fleire lokale rockeband og brukte mykje tid på videoredigering. Han kjøpte sitt første digitalkamera då han var utvekslingsstudent i Sydney i Australia.

Ein gammal fiskar på morgontur ved Ngapali.
Ein gammal fiskar på morgontur ved Ngapali. Foto: Pål Sundsøy
- Språket et utfordringa. Det løyser seg gjerne med at ein lærer seg å seie «hei» og «ha det» på det lokale språket, fortel Sundsøy.
- Språket et utfordringa. Det løyser seg gjerne med at ein lærer seg å seie «hei» og «ha det» på det lokale språket, fortel Sundsøy. Foto: P. Helmersen
Denne mannen tok seg nokre drag i eit skur ved kanten av Mont Popa som ligg midt i landet. Det blir stadig fleire eldre i Myanmar, men ingen veit kor mange dei er. Familiane tek hand om dei fleste, etter buddhistisk tradisjon.
Denne mannen tok seg nokre drag i eit skur ved kanten av Mont Popa som ligg midt i landet. Det blir stadig fleire eldre i Myanmar, men ingen veit kor mange dei er. Familiane tek hand om dei fleste, etter buddhistisk tradisjon. Foto: Pål Sundsøy
Thanaka er ein gul krem som mange brukar mot kraftig sol. Kremen som er laga av bark blir også brukt reint kosmetisk.
Thanaka er ein gul krem som mange brukar mot kraftig sol. Kremen som er laga av bark blir også brukt reint kosmetisk. Foto: Pål Sundsøy
På landsbygda bur tre fjerdedelar av befolkninga i enkle kår. Dette biletet er frå ein liten landsby mellom Yangon og Bago. Familiane her hadde éin mobiltelefon. Den brukte borna til å spele på. Sim-kort var for dyrt.
På landsbygda bur tre fjerdedelar av befolkninga i enkle kår. Dette biletet er frå ein liten landsby mellom Yangon og Bago. Familiane her hadde éin mobiltelefon. Den brukte borna til å spele på. Sim-kort var for dyrt. Foto: Pål Sundsøy
Bøndene lever omtrent som sine forfedrar. Oksane pløyer med heimelaga plog.
Bøndene lever omtrent som sine forfedrar. Oksane pløyer med heimelaga plog. Foto: Pål Sundsøy
Myanmar har ei kystlinje på ca. 200 mil. Dette fotografiet er tatt rett etter ein regnskur ved Ngapali.
Myanmar har ei kystlinje på ca. 200 mil. Dette fotografiet er tatt rett etter ein regnskur ved Ngapali. Foto: Pål Sundsøy
Eg prøver å fange realismen med skarpe bilete av folk som har levd eit hardt liv, der til dømes alle rynkar kjem fram, ikkje typisk idyllisk turistfotografering.
Eg prøver å fange realismen med skarpe bilete av folk som har levd eit hardt liv, der til dømes alle rynkar kjem fram, ikkje typisk idyllisk turistfotografering. Foto: Pål Sundsøy
Gamle fiskebåtar er eit vanleg syn i Ngapali-regionen. Fiskarane nyttar seg framleis av tradisjonelle fisketeknikkar.
Gamle fiskebåtar er eit vanleg syn i Ngapali-regionen. Fiskarane nyttar seg framleis av tradisjonelle fisketeknikkar. Foto: Pål Sundsøy
Thatbyinnyu er eit av de større templa i Bagan. Det er eit spesielt syn om natta.
Thatbyinnyu er eit av de større templa i Bagan. Det er eit spesielt syn om natta. Foto: Pål Sundsøy
Gutar mellom 7 og 13 år skal hjelpe til i eit buddhistkloster ein periode. Nokre held fram som munk, og det betyr gratis utdanning.
Gutar mellom 7 og 13 år skal hjelpe til i eit buddhistkloster ein periode. Nokre held fram som munk, og det betyr gratis utdanning. Foto: Pål Sundsøy
Jordbruk og dyrehald er hovudindustrien, og sysselset om lag 65 prosent av arbeidsstyrken. Gjetaren ber ein sliten killing som har fått for mykje trim.
Jordbruk og dyrehald er hovudindustrien, og sysselset om lag 65 prosent av arbeidsstyrken. Gjetaren ber ein sliten killing som har fått for mykje trim. Foto: Pål Sundsøy
I Bagan finst den største konsentrasjonen av buddhisttempel og pagodar i verda. Mange av bileta mine har eg frå denne regionen, fortel Sundsøy.
I Bagan finst den største konsentrasjonen av buddhisttempel og pagodar i verda. Mange av bileta mine har eg frå denne regionen, fortel Sundsøy. Foto: Pål Sundsøy
U Bein brua i Mandalay (1850) er den lengste teak-brua i verda. Den er ei viktig kommunikasjonsåre mellom landsbyane.
U Bein brua i Mandalay (1850) er den lengste teak-brua i verda. Den er ei viktig kommunikasjonsåre mellom landsbyane. Foto: Pål Sundsøy
Pål Sundsøy i felt.
Pål Sundsøy i felt. Foto: P. Helmersen

– Eg kombinerte studiane med ein tur verda rundt saman med nokre vener, fortel han.

Golingen er utdanna sivilingeniør innan fysikk og har ein doktorgrad i datavitskap. I dag jobbar han for Norges Bank i Oljefondet. Basert på store mengder data utviklar han strategiar for investeringar. Interessa for foto er eit pusterom i kvardagen.

– Det er nok sunt å ha hobbyar som står i kontrast til jobben. Eg er nysgjerrig som person, og synest det er viktig å bruke tid på opplevingar framfor materielle gode, seier han.

Dei mange reisene har gitt Pål Sundsøy auka kunnskap og meir respekt for ulike kulturar.

– Sjølv i dei verste slumområda i Bangladesh finst det mange interessante folk. Dei er likare deg og meg enn ein skulle tru.

Møta med menneske verda over har fått fotografen til å reflektere over kor bra me har det i Norge.

– Me har uendeleg med mogelegheiter, som me nærmast tar for gitt. Slik er det ikkje for dei fleste menneske i verda, seier han.

I MYANMAR ER FOLK svært gjestfrie og nysgjerrige. Også naturen er av ypparste klasse.

– Alle er smilande og blide. Utfordringa på landsbygda er språket. Det løyser seg gjerne med litt sjarm, og at ein lærer seg å seie «hei» og «ha det» på det lokale språket, fortel Sundsøy.

Spesielt anbefaler han å dra til tempelbyen Bagan, og kome seg utanfor «turistmotorvegen». Det finst også kritkvite strender utan turistar, for dei som likar slikt.

– Diverre har konflikten og forfølginga av Rohingya-folket i nordvest bidrege til å overskygge alt det positive med Myanmar, seier han.

SUNDSØY SER SEG gjerne ut interessante fotomotiv på førehand. Han får tips ved å snakke med dei lokale.

– Eg nyttar som oftast naturleg lys og står opp grytidleg for å vere på plass til soloppgang, forklarar han.

Det er sjeldan han set bilete i scene. Han prøver heller å fange det som hender der og då. Stort sett har han med seg ganske enkelt utstyr, eit kamerahus og eit par gode objektiv.

– Eg likar spesielt å ta portrett av menneske som har levd eit hardt liv. Gjennom bileta får folk heime høve til å møte desse menneska – andlet til andlet.

På dei neste sidene viser me eit utval av Pål Sundsøy sine bilete frå Myanmar. Han fortel sjølv om bileta.

{{facts}}

*  Republikk i Asia, tidlegare kjend som Burma.

* Grensar til Bangladesh, India, Kina, Thailand og Laos.

* 53 millionar innbyggarar

* Frå 1962 til 2011 vart landet styrt av ein militærjunta, under sterk internasjonal kritikk.

* Det første demokratiske valet på 20 år vart halde i november 2010.

* Frå 1992 har styresmaktene oppfordra til turisme. Årleg kjem fleire millionar turistar landet.